واریکوسل

دکتر محمد رنجبری
دکتر محمد رنجبری

واریکوسل چیست؟

واریکوسل به معنای پیچ خوردگی وریدهای بیضه و طناب بیضه می باشد که باعث برگشت خون به داخل بیضه ایجاد می شود. این خون بازگشته به بیضه حاوی مواد سمی و دی اکسید کربن می باشد که دمای بیضه و مواد زائد دفعی داخل بیضه را افزایش می دهد در نتیجه عملکرد درست بیضه و تولید هورمون های مردانه و اسپرم مختل می شود.واریکوسل باعث تورم در وریدهای بیضه شود و به مرور زمان باعث بالا بردن دمای بیضه، تخلیه نکردن سموم داخل بیضه و ناتوانی در تخلیه آن به دلیل اشکال در دریچه های داخل وریدها می تواند در موارد حادتر باعث نازایی شود. به طور کلی واریکوسل به سه دسته تقسیم بندی می شود. تمام واریکوسل ها زمانی به درمان نیاز پیدا می کنند علائم در فرد تشدید پیدا کند.

توضیحات تکمیلی توسط دکتر محمد رنجبری

علل واریکوسل

ساختار بیضه به گونه ای است که دارای سیاهرگهایی است که دریچه هایی آن را احاطه کرده است . این دریچه ها دور طناب بیضوی پیچیده شده اند. کار این دریچه ها اینست که خون داخل سیاهرگها را به عقب بازگشت می دهند. وقتی خللی در عمل بازگشت جریان خون ایجاد شود، خون از ناحیه دریچه لانه کبوتری می گذرد ولی به عقب برنمی گردد. این عمل باعث تجمع خون و در نتیجه باعث ورم سیاهرگها می شود.

سن شیوع واریکوسل

واریکوسل معمولا در مردان جوان بین 15تا 25 سال ایحاد می شود. این بیماری به تدریج شروع به رشد می کند و بیشتر در طرف چپ و ورید های بیضه اتفاق می افتد. واریکوسل در سنین بالاتر در اثر تومورهای کلیوی اتفاق می افتد.

علائم واریکوسل

واریکوسل در بیشتر موارد بدون علائم خاصی می باشد . شایع ترین علائم آن عبارتند از :
1. تغییر غیرعادی اندازه کیسه بیضه بر اثر پیچ خوردن سیاهرگها
2. برجسته شدن کیسه بیضه بدون احساس درد

انواع واریکوسل

در سونوگرافی سایزهای مختلفی از ورید بیضه دیده می شود. این سایز 2 تا 3.5 میلی متر می باشد .
• اگر اندازه ورید بین 3 تا 3.5 میلی متر شود باید آزمایش اسپرم صورت می گیرد و اگر در این آزمایش ها اختلالی دیده شد، جراحی انجام می شود.
• اگر اندازه ورید بالاتر از 3 میلی متر شود واریکوسل با گرید بالاتر اتفاق افتاده است و احتمال بروز ناباروری وجود دارد.واریکوسل به سه گرید تقسیم بندی می شود:

1. واریکوسل گرید 1: در هنگام ادرار ورید ها با ایحاد فشار و با لمس کردن قابل تشخیص می باشد.
2. واریکوسل گرید2 : در این نوع در حال ایستاده با لمس کردن قابل تشخیص می باشد.
3. واریکوسل گرید3 : این نوع از این بیماری در مرحله حاد بوده و با روشهایی مانند معاینه قابل تشخیص نیست و تنها با سونوگرافی می توان پی به این بیماری برد. نام دیگر این بیماری ساب کلینیکال می باشد.

تشخیص

پزشک متخصص اورولوژی از روش هایی برای تشخیص واریکوسل استفاده می کند. یکی از این روش ها معاینه شخص می باشد. در ابتدا پزشک قسمت کشاله ران و بیضه ها را لمس می کند اگر در کیسه بیضه چیزی شبیه کرم احساس شود به معنای اینست که رگها از هم تفکیک شده و دچار تورم شده است. همچنین در صورتی که یک طرف بیضه کوچکتر از طرف دیگر باشد بیضه کوچکتر امکان ابتلا به واریکوسل را دارد. 25 درصد مردان با روش معاینه دارای بیماری واریکوسل هستند.
راه دیگر تشخیص واریکوسل هایی که در مراحل ابتدایی می باشند سونوگرافی کالر داپلر می باشد. این سونوگرافی از طریق انعکاس اشعه هایی بر روی بیضه و انتقال آن به مانیتور تصویری از جریان خون در رگها را نشان می دهد و اگر خون دچار انسداد و گرفتگی شده باشد باعث پیچ خوردگی در بیضه شده را به صورت رنگی در مانیتور نشان می دهد.

درمان

الزاما وجود واریکوسل نیاز به درمان نیست . باید بخشی از درمان توجه به شرایط زوجین می باشد در صورتی که زوجین نابارور باشند نیاز به درمان جراحی می باشد .

واریکوسلی که نیاز به درمان داشته باشد با جراحی می باشد .در واقع ارجح ترین درمان جراحی می باشد. بسیاری از بیماران درخواست درمان دارویی را دارند که در صورتی که بیماری حاد نباشد مصرف آن تجویز می شود که تشخیص آن با پزشک متخصص می باشد . در صورتی که تعداد و کیفیت اسپرم ها تغییر کند نیاز به جراحی می باشد.

واریکوسل یکی از مواردی است که زمینه برای نازایی در مردان را فراهم می کند. به همین جهت درمان آن از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد. روش های درمان به شرح ذیل می باشد:
1. از نظر بسیاری از متخصصان و پزشکان بهترین و موثرترین روشی که دارای درصد بالای درمان واریکوسل می باشد، جراحی است. با جراحی علاوه بر درمان واریکوسل در صورتی که در تحرک و رشد و فرم اسپرم ها مشکلی وجود داشته باشد درمان می کند. با جراحی لاپاراسکوپی 60 درصد از بیماران درمان شده اند.

2. روش های تشخیص و درمان واریکوسل به طور چشمگیری پیشرفت کرده و به راحتی قابل درمان می باشد. یکی از این روش ها نمونه برداری از اسپرم و ارزیابی هورمون تسترون و CH، FSH میکروسکوپی بیضه ها گرفته می شود و در صورت وجود بیماری برای درمان آن اقداماتی از جمله دارودرمانی می کنند. یکی دیگر از اقدامات آزمایشگاهی برای بررسی واریکوسل، ارزیابی هورمون های مغزی می باشد که محرکی برای ایجاد اسپرم و پرولاکنین می باشد. با بررسی اسپرم فردی که دارای واریکوسل می باشد می توان پی به وجود مشکلاتی در بیضه برد. در صورتی که نطفه ای در اسپرم نباشد یا اسپرم دارای تحرک نباشد می تواند به دو علت باشد یا عدم کارکرد بیضه برای ساختن نطفه است یا به دلیل اختلال در عملکرد هورمون های تحریک کننده هیپوفیز یا هیپوتالاموس مغزی می باشد. برای عدم کارکرد بیضه روش درمانی وجود ندارد اما برای بهبود عملکرد هورمون های محرک ساختن نطفه دربیضه ، آمپول های HMG یا HCG به فرد تزریق می شود.

جراحی لاپاراسکوپی واریکوسل

یکی از روش های درمان واریکوسل لاپاراسکوپی می باشد . در این جراحی سه لوله وارد شکم مرد شده و برای مشاهده بیشتر گازی به درون شکم وارد می شود . تصاویری از اعضا به مانیتور منتقل می شود تا جراح بتواند به راحتی عمل را انجام دهد .

جراحی میکروسرجری واریکوسل

برای مواقعی از این روش استفاده می شود که ورید های موجود در بیضه عملکردی ندارند . وسیله ای که مجهز به میکروسکوپ بوده وارد بدن می شود به طوری که می توان وریدها را مشاهده کرد . جراح با استفاده از این روش وریدها را می بندد.

جراحی واریکوسل به روش میکروسرجری توسط دکتر محمد رنجبری

مراقبت های بعد از عمل

در بیماری واریکوسل در برخی موارد نطفه به میزان کمی وجود دارد که برای افزایش تحرک و تعداد آنها در حین جراحی یا بعد از جراحی از داروهایی به شرح ذیل استفاده می شود:
1. داروی کلومنیس سیترات : مردان با مصرف این دارو عملکرد اسپرم سازی با افزایش تحریک هورمون FSH در هیپوفیزبهبود می یابد. نکته قابل توجه اینست که این دارو برای زنانی که دوران قاعدگی نامنظمی دارند با مصرف این دارو تخمک گذاری آنها تحریک می شود و درمان صورت می گیرد. مصرف این دارو مانند سایر داروها دارای عوارضی مانند حالت تهوع، استفراغ، ایجاد حساسیت در سینه ها، تحریک کیست های تخمدان و تغییر در خلقیات می باشد.
2. تزریق آمپول : روش دیگر برای تحریک سلول هایی که نطفه می سازند و در ایجاد اسپرم موثر می باشند ، استفاده از آمپول HCG می باشد. این آمپول حاوی هورمون های LH و FSH بوده که عاملی در جهت تحریک ایجاد تستوسترون می باشد.
3. قرص بروموکریپتین : در حالت عادی باید میزان هورمون پرولاکتین کافی باشد. این هورمون به وسیله مغز در بدن ایجاد می شود. در صورتی که این هورمون بیش از اندازه نیاز تولید شود ناباروری در فرد به وجود می آید. با مصرف قرص بروموکریپتین میزان هورمون های بروموکریپتین کم می شود. این دارو دارای عوارضی شامل تهوع، استفراغ، سرگیجه و پایین آمدن فشار خون می شود.
4. تزریق آمپول GNRH : از دیگر عواملی که باعث تحریک عمل تولید نطفه در مرد می شود ترشح هورمونی به نام GNRH توسط مغز و هیپوفیزتالاموس می باشد. برای افرادی که این هورمون ترشح نمی شود از آمپولی به نام GNRH استفاده می شود. این آمپول برای زنان نیز در تحریک تخمک گذاری موثر می باشد.
5. مصرف ویتامین ها: برای تقویت بارداری توصیه به مصرف ویتامین E و مولتی ویتامین و آسپرین می شود.

هزینه ی عمل واریکوسل

از آنجا که عمل واریکوسل نیاز به دقت و تبحر جراح دارد فرد باید در انتخاب پزشک متخصص اورولوژي دقت کافی داشته باشد .زیرا درمان این عارضه فرد را از خطر ناباروری دور می کند. هزینه عمل واریکوسل با توجه به درجه واریکوسل و شدت آن متفاوت می باشد . خوشبختانه در کشور ما هزینه این جراحی تحت پوشش بسیاری از سازمان های بیمه قرار می گیرد.

مزایای عمل

فرد بعد از عمل واریکوسل نتایجی به شرح ذیل دارد :

  • رفع درد و ناراحتی

این بیماری برای بسیاری از افراد درد و نارحتی زیادی دارد به طوری که زندگی روزمره آنها را تحت تاثیر قرار می دهد. با انجام عمل واریکوسل درد به طور قابل توجهی کاهش یا از بین می رود.

  • بعد از این جراحی تعداد و تحرک اسپرم افزایش یافته که میزان باروری را افزایش می دهد. بر اساس گزارشات به دست آمده افرادی که این جراحی را انجام داده اند امکان باروری 50 تا 70 درصد برای زوجین می باشد .

عوارض عمل

این جراحی مانند هر عمل دیگر عوارض جانبی به همراه دارد که برخی آنها خود به خود درمان شده و برخی از آنها نیاز به مراجعه به پزشک دارند که شایع ترین آنها به شرح ذیل می باشد :

  • احتمال بازگشت اختلال یا مزمن شدن واریکوسل
  • ایجاد کبودی
  • عفونت و حساسیت در بیضه
  • هیدروسل ( تجمع مایع اطراف بیضه ) که به دلیل حساسیت به ماده کانتراست زا در عمل می باشد که باید حتما به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کرد.

در صورت طولانی شدن این علائم باید با پزشک متخصص درمیان گذاشته شود

پیشگیری

از آنجائیکه علت دقیق واریکوسل هنوز مشخص نشده است روشی که بتوان از این اختلال پیشگیری کرد شناخته نشده است .

درمان واریکوسل در چه مواردی ضروری است ؟

در افرادی که دارای شرایطی به شرح ذیل هستند درمان واریکوسل ضروری است :

  • در صورتی که مرد مجرد باشد در حالیکه اختلالی در مایع منی داشته باشد مثلا حجم مایع منی کم باشد .
  • در مردان متاهل که نتیجه آزمایش منی مشکل وجود داشته باشد .
  • در صورتی که دو طرف بیضه مرد کوچک باشد یا در طرفی که واریکوسل وجود دارد اندازه بیضه 20 درصد کمتر از طرف سالم باشد .

تنها در صورتی که واریکوسل در معاینه تشخیص نداده شود و در سونوگرافی مشخص باشد نیاز به درمان ندارد . در نوجوانان نیز با بررسی موارد دیگر قابل درمان می باشد . زیرا تشخیص از روی مایع منی در این افراد مشکل می باشد .

نتایج درمان واریکوسل

برای مشاهده نتایج درمان واریکوسل سه ماه بعد از جراحی آزمایش مایع منی گرفته می شود زیرا برای اینکه اسپرم در بیضه تولید شود و وارد مایع منی شود مدت زمان 65 روز به طول می انجامد . طبق آمار به دست آمده از نتایج جراحی 60 – 80 درصد مردان درمان شده اند که از این میزان 20-60 درصد امکان باروری داشته اند .

واریکوسل و ناباروری

واریکوسل به دو صورت در ناباروری تاثیر می گذارد :

  1. تاثیر در رشد بیضه در طولانی مدت
  2. تاثیر سریع در تحرک و رشد اسپرم

در حالت دوم باید به صورت اورژانسی جراحی صورت گیرد . این درمان از طریق لاپاراسکوپی امکان باروری را تا 50 درصد بازمی گرداند. در صورتی که اثرات واریکوسل در طولانی مدت خود را نشان دهد ، شدید بوده و باعث کاهش اندازه بیضه می شود که علاوه بر تاثیر مستقیم بر باروری مشکلاتی مانند هیدروسل را برای فرد ایجاد می کند که حتی بعد از درمان بهبودی کامل صورت نمی گیرد و اثرات آن دائمی می باشد . بنابراین تشخیص و درمان به موقع واریکوسل بسیار مهم می باشد .

آخرین نوشته ها

مطالب تصادفی

مطالب بیشتر

درمان بی اختیاری ادرار چیست؟

درمان بی اختیاری ادرار چیست؟

ادرار در واقع مواد سمی و اضافه بدن می باشد که به وسیله کلیه به مثانه منتقل می شود...

درمان بیماری واریکوسل گرید ۳

درمان بیماری واریکوسل گرید ۳

واریکوسل یکی از مواردی است که زمینه برای نازایی در مردان را فراهم می کند.به همین...

تنگی مجاری ادراری در کودکان

تنگی مجاری ادراری در کودکان

تنگی مجاری ادراری یا ماتوس ادراری اختلالی است که در نوزادان ختنه شده اتفاق می افتد...